მთავრობამ სამშენებლო სექტორის სტიმულირების გეგმა წარადგინა

28 მაისს პრემიერმინისტრმა სამშენებლო სექტორის სტიმულირების გეგმა წარადგინა, რომელიც მიზნად ისახავს მშენებლობის და მის მომიჯნავე სექტორებში სამუშაო ადგილების შენარჩუნებას, მოქალაქეების დახმარებას საბინაო პირობების გაუმჯობესებაში და დეველოპერების დახმარებას.

გეგმა მოიცავს მოკლე და გრძელვადიან ზომებს. მოკლევადიანი ზომებია:

1. იპოთეკური სესხების 5 წლიანი სუბსიდირება, რაც ლარში გაცემული სესხების 7%-იან შემცირებას გამოიწვევს. ამისთვის გამოყოფილია 70 მილიონი ლარი.

2. იპოთეკური სესხების 20%-იანი გარანტია. ესეც აიაფებს სესხის ფასს.

2. დევნილი ოჯახებისთვის დაახლოებით 1800 ბინის პირდაპირი წესით შეძენა. ამისთვის გამოყოფილია 150 მილიონი ლარი.

3. მშენებლობის დასრულების საგარანტიო ფონდი 200 მილიონი ლარი. ეს გულისხმობს, რომ თუ დეველოპერი თავისი ბინების 30% ვერ გაყიდის ბაზარზე სახელმწიფო გამოისყიდის და ეს ბინებიც დევნილებს გადაეცემათ, რაც დანატებით 2400 ბინაა დევნილებისთვის.

სულ გათვალისწინებულია 434 მილიონი ლარის გამოყოფა.

გრძელვადიან ზომად დასახელდა ე.წ. Escrew ანგარიშის შემოღება, რაც იმას ნიშნავს, რომ ეს სფერო ფინანსურად უფრო სტაბილური გახდება.

არსებული ეკონომიკური და პოლიტიკური რეალობის გათვალისწინებით გეგმა საკმაოდ გონივრული და პასუხისმგებლიანია. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია დევნილების ბინით დაკმაყოფილების საკითხი და იპოთეკური სესხების სუბსიდირება, რაც ბინებზე ხელმისაწვდომობას გაზრდის.

მაგრამ, ისიც უნდა გვახსოვდეს, რომ სამშენებლო სექტორი საქართველოში დიდწილად სპეკულატიური ხასიათისაა და წარსულის მდგომარეობის აღდგენა ეკონომიკის გაჯანსაღებისთვის არასახარბიელოა. არადა, მთავრობის გეგმა კრიზისის შესაძლებლობად ქცევას გულისხმობს. საბინაო მშენებლობა ეკონომიკისთვის დადებით როლს ასრულებს მაშინ, როდესაც მის სახმარ ღირებულებას საცვლელ ღირებულებაზე უპირატესობა აქვს. ე.ი. როდესაც მისი საქონლად ქცევა შეზღუდულია და სოციალური კეთილდღეობის ერთ-ერთი ფუნდამენტურ კომპონენტად განიხილება.

კრიზისამდე მშენებლობა ბუმს განიცდიდა, მაგრამ ეს ბუმი არ იყო გამოწვეული საბინაო ხელმისაწვდომობის ზრდით და საცხოვრებელი პირობების მასიური გაუმჯობესებით არამედ სპეკულაციით. თავად მთავრობის წარმომადგენლის თქმით, კრიზისამდელი ზრდის მთავარი განმაპირობებელი ტურიზმი და მასთან დაკავშირებული უძრავი ქონების ფასების ზრდა იყო, როდეასაც ბინებს ყიდულობდნენ კაპიტალდაბანდების მიზნით. ამის გამო უძრავ ქონებაზე ფასების ზრდასთან ერთად რიგითი მოქალაქეებისთვის ბინაზე ხელმისაწვდომობა იკლებდა. რათქმაუნდა, ამ მდგომარეობაში დაბრუნება კრიზისის შესაძლებლობად გამოყენებას მხოლოდ დეველოპერებისთვის და სხვა სპეკულანტებისთვის ნიშნავს.

გვესმის, რომ დღეს სახელმწიფო არსებულ საკრედიტო და სამშეენბლო ვალდებულებებს ვერ მიატოვებდა და აუცილებელი იყო ამ ნაბიჯების გადადგმა, მაგრამ მან უნდა იმუშაოს ზემოთ აღწერილი მდგომარეობის შესაცვლელად. ეს პირველ რიგში ეკონომიკის სტრუქტურის ცვლილების ნაწილი უნდა იყოს – ტურიზმზე და იმპორტზე დამოკიდებულების შემცირება, წარმოების და ექსპორტის ზრდა და ა.შ. რასაც აქ აღარ გავაგრძელებ.

სამშენებლო სფეროში ეს ნიშნავს, რომ საბინაო მშენებლობაში დეველოპერების და სპეკულატიური ბიზნესის წილი ნელნელა უნდა შემცირდეს. მათ უნდა დარჩეთ მხოლოდ მაღალი კლასის საბინაო მშენებლობა. მათ უნდა ჩაენაცვლოს სახელმწიფო კომპანია, რომელიც თუნდაც კერძო სამშენებლო კომპანიების მეშვეობით წარმართავს შემდგომ ბინათმშენებლობას და ეკონომიკაში მშეენებლობის მაღალ წილს შეინარჩუნებს მხოლოდ არა სპეკულაციით, არამედ ხალხის საჭიროების რეალურად დაკმაყოფილებით. ასევე ამისთვის სახელმწიფომ უნდა შექმნას ახალი ფინანსური ინსტრუმენტები საბინაო ხელმისაწვდომობის მასიურად გასაზრდელად. ასეთ ბინათმშენებლობას ეკონომიკურად და სოციალურად რადიკალურად განსხვავებული შედეგები ექნება.

ამასთან დაკავშირებით, პარლამენტის დეპუტატმა ბექა ნაცვლიშვილმა და ჩვენმა ორგანიზაციამ შევიმუშავეთ საბინაო პროგრამის ალტერნატიული გეგმა, რომელიც საპენსიო ფონდთან იქნებოდა კავშირში. თუკი ფონდის გარეთ დამატებითი რესურსები არსებობს, ეს გეგმა კიდევ უფრო მეტ მნიშვნელობას იძენს დღეს. პრეზენტაცია იხილეთ ამ ბმულზე:

კრიზისამდელი მდგომარეობის გასაცნობად იხილეთ ჩვენი პუბლიკაცია ”საბინაო პოლიტიკა საქართველოში თბილისის მაგალითზე” https://urbanreactor.org/2018/12/07/848/